Het begin
In de periode van de Eerste Wereldoorlog waren er hervormden in Bussum die zich niet meer thuis voelden in de plaatselijke hervormde kerk. Het waren veelal mensen uit Amsterdam en omgeving: goed opgeleid, welvarend, zakelijk en ondernemend. Na de komst van een snelle en goedkope spoorverbinding met Amsterdam vestigden zij zich in de nieuwe wijk aan de overkant van het spoor, het Spiegel. Zij konden maar moeilijk aansluiting vinden bij de traditioneel denkende en nogal gesloten Bussumse bevolking.
In de Spieghelkerk hangt een plaquette ter nagedachtenis aan Suzanna Maria van Woensel Kooy (1875–1934). Haar naam is onlosmakelijk verbonden met de Spieghelkerk. Tijdens de Eerste Wereldoorlog begint zij in het Spiegel met wat wel de ‘evangelisatie over het spoor’ werd genoemd. Ze organiseert kinderbijeenkomsten, jeugddiensten en samenkomsten voor volwassenen.
Dit leidt in 1915 tot de oprichting van de Vereeniging tot Evangelisatie. De Vereeniging besluit tot een wekelijkse ‘godsdienstoefening’ en benoemt mevrouw Van Woensel Kooy tot godsdienstonderwijzeres en evangeliste. Zij start in 1916 met een kinderkerk. Vijf jaar later wordt besloten een eigen Jeugdkapel te bouwen, waarvoor zij een deel van haar tuin aan de Meentweg beschikbaar stelt.
De Vereeniging wil een aanvulling zijn op het werk van de plaatselijke hervormde gemeente, geen nieuwe kerk. Ze wil mensen, vooral jongeren, op een eigentijdse manier betrekken bij het evangelie. Het werk viel bij hervormd Bussum echter niet in goede aarde, en zo ontstond een aparte gemeente rond de Spieghelkerk.
Een eigen kerk
De eerste zondagse bijeenkomsten vinden plaats in gebouw Concordia aan de Graaf Wichmanlaan. Door de groeiende opkomst is een eigen plek nodig. Omdat de Hervormde kerk geen toestemming geeft om de leegstaande Irenekapel aan de Kerkstraat te gebruiken, wordt een bouwcommissie ingesteld. In 1918 koopt de Vereeniging grond aan de Nieuwe ’s-Gravelandseweg. Op 12 juli 1924 legt mevrouw C.A.R. van Oostveen-de Marez Oyens de eerste steen. Op 28 maart 1925 is de Spieghelkerk klaar.
In kerkelijke kringen heet de Vereeniging in die beginjaren wel ‘het snoeptafeltje’: er kwamen altijd zeer bekende sprekers, die met hun beste preken ook veel kerkgangers van elders trokken. Vanuit de andere Bussumse kerken werd daarom nogal eens gemopperd:
“Jullie hebben alle zondagen krentenbrood, wij wittebrood.”
Tot aan de Tweede Wereldoorlog ziet de kerkenraad van de Hervormde Gemeente de mensen van de Spieghelkerk als ‘scheurmakers’ die niet het recht hebben op eigen houtje te ‘evangeliseren over het spoor’.
Bij de Hervormde Gemeente
In 1941 keert het tij. De Vereeniging wordt opgenomen in het kerkelijk verband van de Hervormde Gemeente, met behoud van de eigen identiteit. In 1951 komen de Jeugdkapel en de Spieghelkerk in eigendom van de Hervormde Gemeente; in 1958 wordt de Vereeniging opgeheven.
In de jaren zeventig wordt de Hilversumse Meent kerkelijk bij de Spieghelwijk gevoegd. Predikant ds. W.G. van Gijzel zet zich in voor de integratie, en dat blijkt geen grote opgave: mensen uit de Meent en ’t Spiegel knappen samen de galerij van de kerk op.
Kerk en buurt
In de jaren zeventig wordt een handwerkclub opgericht om het nieuwe orgel te financieren. Iedere woensdagavond komt een aantal creatieve dames bijeen in de Jeugdkapel; om de twee jaar is er een openbare verkoping van alles wat zij maken.
Halverwege de jaren negentig wordt de Hervormde Vrouwendienst opgericht, de voorganger van Sawedah. Zij verzorgen onder meer een jaarlijkse kerstviering voor ouderen uit Bussum en Naarden, compleet met een gehuurde bus die langs de verzorgingshuizen in het Spiegel rijdt. Iedereen krijgt een bezoekje op zijn verjaardag, en tot medio 2018 werd voor elke dopeling een tegel geborduurd.
Honderd jaar
Op 28 maart 2025 bestond de Spieghelkerk honderd jaar. Lees meer over het gebouw.